Ana arı ne zaman değiştirilir? Kafkas ana arı üzerine notlar
Ana arının yaşı koloninin gücünü doğrudan belirler. Değiştirme zamanının geldiğini gösteren işaretleri, doğru mevsimi, kafesle tanıştırma yöntemini ve Kafkas ırkının öne çıkan özelliklerini anlatıyoruz.
Arıcılıkta bir kolonideki hemen her sorunun ilk sorulacak sorusu aynıdır: ana arı nasıl? Ana arı yalnızca yumurta bırakan bir birey değil, koloninin bir arada durmasını sağlayan kimyasal düzenin de kaynağıdır. Yaşlandıkça bu düzen zayıflar ve koloni gözle görülür biçimde geriler.
Ana arı ne yapar?
İki işi var. Birincisi bilinen: yumurta bırakmak. Sezonun yoğun döneminde günde binlerce yumurta bırakabilir ve koloninin nüfusu tamamen bu hıza bağlıdır. İkincisi daha az bilinir ama en az onun kadar önemlidir: feromon üretmek. Ana arının salgıladığı feromonlar işçi arılara koloninin anasının yerinde olduğunu bildirir, işçilerin yumurtalık gelişimini baskılar ve kovandaki iş bölümünü düzenler.
Ana arı yaşlandıkça hem yumurta bırakma hızı hem de feromon üretimi düşer. Feromon zayıflayınca koloni ananın yetersiz olduğunu algılar; oğul verme eğilimi artar, memelik yapımı başlar, en kötü hâlde işçi arılarda yumurtalık gelişip yalancı ana durumu ortaya çıkar.
Değiştirme zamanının geldiğini gösteren işaretler
- Kuluçka alanında boşluklar: dolu ve boş gözlerin karışık olduğu, dağınık görünen bir kuluçka deseni
- İşçi gözlerinde erkek arı çıkışının artması — ananın döllenmiş yumurta bırakma kapasitesinin düştüğüne işaret eder
- Koloninin sürekli memelik yapması: arılar kendileri değiştirmeye çalışıyordur
- Nektar akışı iyi olduğu hâlde koloni gücünün beklenen seviyeye çıkmaması
- Ananın kovanda bulunamaması ya da hareketinin belirgin şekilde yavaşlaması
Yaygın pratik, ana arıyı iki yılda bir yenilemektir. Verim odaklı işletmelerde her yıl değiştirenler de vardır. Ancak takvim tek başına yeterli değildir: iyi çalışan üç yaşında bir ana da, bir yılda tükenmiş bir ana da görülebilir. Karar, kovanı açıp kuluçkaya bakarak verilir.
Doğru mevsim
Ana arı değişimi için en uygun dönem, nektar akışının sürdüğü ve koloninin güçlü olduğu ilkbahar sonu ile yaz aylarıdır. Bu dönemde koloni yeni anayı daha kolay kabul eder ve yeni ananın kuluçkası kışlatma öncesinde genç bir işçi nüfusu oluşturmaya yeter.
Çok geç kalmak risklidir. Sonbahara doğru yapılan bir değişimde koloni yeni anayı kabul etmeyebilir; kabul etse bile kışa girecek genç arı nüfusunu yetiştirecek zaman kalmayabilir.
Tanıştırma: acele edilmeyecek kısım
Eski anayı kesin olarak çıkarın
Kovanda iki ana bir arada durmaz. Yeni anayı vermeden önce eskisinin çıkarıldığından emin olun.
Kısa bir ana boşluğu bırakın
Koloninin anasızlığı fark etmesi için birkaç saat ile bir gün arası beklemek, kabul oranını belirgin biçimde artırır.
Kafesi çerçeveler arasına yerleştirin
Yeni ana kafesiyle birlikte verilir. Teller arasından temas kuran işçiler onun kokusuna alışır. Kafesin ağzındaki şeker hamuru tıpası, arılar onu yiyip bitirene kadar zaman kazandırır.
Üç ile beş gün kovanı rahat bırakın
Bu süre içinde kovanı gereksiz açmak kabulü bozabilir. Kontrolü, ana serbest kaldıktan sonra yumurta arayarak yapın.
Kafkas ırkı üzerine
Bizim arılığımızda kullandığımız ve arıcılığa başlayanlara verdiğimiz ırk Kafkas arısı (Apis mellifera caucasica). Arıcılar arasında öne çıkan özellikleri şunlardır: uzun dili sayesinde derin çiçeklerden nektar alabilmesi, genel olarak sakin mizacı ve propolisi yoğun kullanması. Propolis kullanımı kovanı sızdırmaz hâle getirir; bu bazı arıcılar için avantaj, çerçeve çalışması sırasında bazıları için zahmettir.
Bir ırkın her koşulda üstün olduğunu söylemek doğru olmaz. Irk seçimi, bulunduğunuz bölgenin iklimine, florasına ve sizin çalışma tarzınıza bağlıdır. Bizim ormanlık ve rakımlı arazimizde Kafkas iyi sonuç veriyor; sizinkinde farklı olabilir.
Kargoyla ana arı gönderimi
Ana arı, içinde birkaç refakatçi işçi arı ve şeker hamuru bulunan küçük bir kafesle gönderilir. Refakatçiler yolculuk boyunca anayı besler ve temizler. Kafes elinize ulaştığında doğrudan güneşe ve aşırı sıcağa maruz bırakmadan, mümkün olan en kısa sürede kovana verilmelidir.
