Ihlamur balı: kokusu, rengi ve dar mevsimi
Ihlamur balını ferah, mentolü andıran aroması ve açık kehribar rengi tanımlar. Tilia tomentosa çiçeğinin neden bu kadar kısa bir pencere açtığını ve saf ıhlamur balının neden nadir olduğunu anlatıyoruz.
Ihlamur, Türkiye'de herkesin çayından tanıdığı ama balından pek tanımadığı bir ağaç. Oysa bal arısı için ıhlamur çiçeklenmesi yılın en yoğun haftalarından birini başlatır; kovanın önündeki trafik gözle görülür biçimde artar. Bu yazıda ıhlamur balının neye benzediğine ve neden bu kadar kısa bir pencerede toplandığına bakıyoruz.
Gümüşi ıhlamur: Tilia tomentosa
Marmara bölgesinde en yaygın ıhlamur türü, yapraklarının altındaki gümüşi tüylerden adını alan Tilia tomentosa'dır. Haziranın son haftalarında, sarımsı yeşil çiçek salkımları açtığında ağaç kelimenin tam anlamıyla uğuldar. Çiçeğin kokusu yoğun ve tatlıdır; ormanın içinde ıhlamurun açtığını görmeden anlarsınız.
Balın karakteri
- Renk: açık kehribar; bazı sezonlarda yeşilimsi bir alt tonla
- Aroma: ferah, çiçeksi; birçok kişinin mentolü ya da naneyi andırdığını söylediği belirgin bir üst nota
- Tat: yumuşak ve yuvarlak; kestane balındaki gibi buruk bir kapanışı yoktur
- Kıvam: taze hâlde akışkan, kestaneye göre daha erken şekerlenme eğiliminde
Ihlamur balının en ayırt edici tarafı aromasıdır. Tat almadan önce koku gelir; kavanozun kapağını açtığınızda tanıdığınız o ıhlamur çayı kokusunun daha yoğun ve tatlı bir hâlini bulursunuz.
Neden saf ıhlamur balı nadirdir?
Üç sebebi var ve üçü de arıcının elinde değil.
Pencere çok dar
Ihlamur çiçeklenmesi tipik olarak birkaç haftayla sınırlıdır. Bu süre içinde nektar alınamazsa sezon kaçar; ertesi haftayı beklemek diye bir şey yoktur.
Hava koşullarına aşırı duyarlı
Çiçeklenme dönemine denk gelen aşırı sıcak, kuraklık ya da uzun yağış nektar akışını doğrudan kesebilir. Aynı ormanda bir yıl bol, ertesi yıl neredeyse hiç olabilir.
Komşu flora devrede
Arı yalnızca ıhlamura gitmez. Aynı dönemde açan başka türler varsa bal kaçınılmaz olarak karışır. Saf ıhlamur balı, ancak çevresinde başka güçlü nektar kaynağı olmayan bir arılıkta mümkündür.
Bizim kavanozdaki yeri
Gacık ormanında ıhlamurun hemen ardından kestane açtığı için bu iki pencere üst üste biner. Biz de tam bu yüzden saf ıhlamur balı sunmuyoruz — elimizde öyle bir bal olmuyor. Kovandan çıkan bal ıhlamurun ferahlığıyla kestanenin koyu gövdesini birlikte taşır.
Ihlamurun ferahlığı, kestanenin burukluğunu yumuşatıyor. İkisinin ortasında duran bu tat, bizim seçtiğimiz değil ormanın verdiği bir şey.
